Darowizna dla żony w trakcie małżeństwa

Gdzie trafia prezent? Majątek osobisty czy wspólny?

To jest najważniejszy punkt, na którym wykłada się większość osób nieznających prawa rodzinnego. Intuicja podpowiada nam: „Skoro jesteśmy małżeństwem i mamy wspólnotę majątkową, to wszystko jest nasze”. Otóż nie.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy wprowadza tutaj bardzo ważną zasadę (art. 33 pkt 2). Przedmioty majątkowe nabyte przez darowiznę wchodzą do majątku osobistego małżonka. Co to oznacza w praktyce?

Jeśli kupujesz żonie samochód i w umowie darowizny nie zaznaczysz wyraźnie, że ma on wejść do Waszego majątku wspólnego, to auto staje się tylko i wyłącznie jej własnością. W razie rozwodu i podziału majątku, ten samochód nie będzie podlegał podziałowi – zostanie przy niej, a Ty nie dostaniesz za niego spłaty.

Jeśli Twoją intencją jest, aby przedmiot darowizny był wspólny, musisz to wyraźnie zaznaczyć w treści umowy darowizny. To jedyny sposób, by „przełamać” ustawową zasadę przynależności darowizn do majątku osobistego.

Czy można darować coś z majątku wspólnego do osobistego?

Tutaj wchodzimy na grząski grunt, z którym często mierzę się w sądzie. Wyobraź sobie sytuację: macie wspólne konto, na którym zgromadziliście 100 000 zł. Chcesz przelać te pieniądze żonie na jej prywatne konto jako darowiznę.

Czy to skuteczne? Teoretycznie tak, ale w praktyce rodzi to mnóstwo problemów. Pieniądze na wspólnym koncie są „bezudziałowe” – nie da się powiedzieć, która złotówka jest Twoja, a która jej. Aby skutecznie dokonać takiej darowizny, najpierw powinniście uregulować kwestie majątkowe, np. poprzez rozdzielność majątkową lub częściowy podział majątku.

Jeśli tego nie zrobicie, przy rozwodzie może pojawić się zarzut, że darowizna była pozorna lub nieskuteczna, ponieważ nie można darować czegoś, co już w pewnym sensie należy do obdarowanego (jako współwłaściciela łącznego).

Akt notarialny czy zwykła umowa?

Forma umowy zależy od tego, CO chcesz podarować żonie. Przepisy są tutaj bezlitosne i błąd w formie może sprawić, że darowizna będzie nieważna.

• Nieruchomości (dom, mieszkanie, działka): Bezwzględnie wymagany jest akt notarialny. Umowa spisana na kartce w kuchni jest nieważna z mocy prawa. Nie wywoła żadnych skutków prawnych – ani teraz, ani w przyszłości.
• Pieniądze i ruchomości (samochód, biżuteria): Kodeks cywilny mówi, że umowa darowizny powinna być zawarta w formie aktu notarialnego, ALE… staje się ona ważna również bez notariusza, jeśli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione. Czyli: jeśli przelejesz pieniądze na konto żony lub wręczysz jej kluczyki i dokumenty do auta – darowizna jest ważna.

Podatki – jak nie zapłacić ani złotówki?

Dobra wiadomość jest taka, że w Polsce małżonkowie należą do tzw. zerowej grupy podatkowej. Oznacza to, że darowizna dla żony – niezależnie od jej wysokości – może być całkowicie zwolniona z podatku od spadków i darowizn.

Jest jednak jeden, krytyczny warunek formalny. Jeśli wartość darowizny przekracza kwotę wolną od podatku (obecnie jest to 36 120 zł, ale limity się zmieniają, więc warto być czujnym), macie 6 miesięcy na zgłoszenie tego faktu do Urzędu Skarbowego na formularzu SD-Z2.

Uwaga: Jeśli darowizna jest dokonywana w formie aktu notarialnego (np. mieszkanie), to notariusz załatwia formalności za Was. Jeśli jednak przelewasz żonie 50 000 zł na auto – musicie sami pofatygować się do urzędu lub wysłać zgłoszenie online. Przekroczenie terminu 6 miesięcy oznacza, że zwolnienie przepada i trzeba zapłacić podatek na zasadach ogólnych dla I grupy podatkowej.

Czy darowiznę można cofnąć przy rozwodzie?

Życie pisze różne scenariusze. Dziś przepisujesz na żonę dom, bo ją kochasz i ufasz bezgranicznie. Za dwa lata okazuje się, że żona ma kogoś innego. Czy możesz odzyskać podarowany majątek?

Prawo przewiduje możliwość odwołania darowizny, ale tylko w przypadku tzw. rażącej niewdzięczności obdarowanego. Co to oznacza?

• Zwykła kłótnia, nieporozumienia czy „niezgodność charakterów” to za mało.
• Zdrada małżeńska, przemoc (fizyczna lub psychiczna), ciężkie naruszenie obowiązków rodzinnych, pozostawienie darczyńcy bez pomocy w chorobie – to są przesłanki, które sądy często uznają za rażącą niewdzięczność.

Darowizna a przyszły podział majątku

Decydując się na darowiznę, musisz mieć świadomość długofalowych skutków. Podział majątku po rozwodzie to moment, w którym „wychodzą” wszystkie przesunięcia majątkowe z lat małżeństwa.

Jeśli darowałeś żonie środki na zakup mieszkania, które stało się jej majątkiem osobistym, to przy podziale majątku to mieszkanie nie będzie dzielone. Co więcej, jeśli remontowaliście to mieszkanie ze wspólnych pieniędzy, Ty będziesz mógł żądać zwrotu jedynie połowy nakładów na ten remont, a nie udziału w nieruchomości.

Dlatego w mojej kancelarii, zanim przygotujemy umowę darowizny, zawsze pytam Klienta o cel. Często okazuje się, że bezpieczniejszym rozwiązaniem jest np. rozszerzenie wspólności majątkowej lub odpowiednia intercyza, która zabezpiecza interesy obu stron, a nie tylko jednej.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania