Co może się stać ze wspólnymi pieniędzmi po rozwodzie?

Czyje są pieniądze na koncie osobistym? (To Cię zaskoczy)

To jedno z najczęstszych pytań, jakie słyszę w kancelarii. Przychodzi do mnie Klientka i mówi: „Panie Mecenasie, mąż ma swoje konto, ja mam swoje. Czy przy rozwodzie on może zabrać moje oszczędności?”. Odpowiedź brzmi: tak, a Ty możesz zabrać jego. I to często jest moment, w którym zapada cisza.

Musisz zrozumieć fundamentalną zasadę: w polskim prawie rodzinnym, jeśli nie podpisaliście intercyzy, wszystko, co zarobiliście w trakcie trwania małżeństwa, wpada do „wspólnego worka”. Nie ma znaczenia, czy fizycznie pieniądze leżą na Twoim koncie w ING, a męża w mBanku.

Jeżeli środki pochodzą z wynagrodzenia za pracę, dochodów z innej działalności zarobkowej czy akcji, to wchodzą one w skład majątku wspólnego. To oznacza, że w sensie prawnym te pieniądze są tak samo Twoje, jak i jego. Nawet jeśli on zarabiał 20 tysięcy miesięcznie, a Ty zajmowałaś się domem – co do zasady należy Ci się połowa.

Co zrobić, gdy mąż lub żona czyści konto przed sprawą?

Scenariusz z horroru, który niestety widuję zbyt często. Relacje się psują, pada słowo „rozwód”, a dwa dni później logujesz się do banku i widzisz saldo: 0,00 PLN. Druga strona przelała wszystko na konto swojej matki, brata albo wypłaciła gotówkę w bankomacie. Co wtedy?

Teoretycznie prawo jest po Twojej stronie. Takie działanie to klasyczne sprzeniewierzenie majątku wspólnego. Sąd przy podziale majątku powinien uwzględnić te wyprowadzone środki tak, jakby one nadal istniały. Czyli: jeśli mąż wypłacił 100 000 zł i je ukrył, sąd przyzna Ci np. całe mieszkanie, a jemu potrąci te 100 tysięcy z jego udziału.

Tyle teorii. W praktyce zaczyna się „wojna dowodowa”. Druga strona nagle zaczyna twierdzić, że pieniądze poszły na spłatę starych, wspólnych długów (o których nie miałaś pojęcia) albo na „bieżące życie”, bo przecież inflacja szaleje.

Bank vs Rzeczywistość – dlaczego bank nie chce z Tobą rozmawiać?

Musisz odróżnić dwie rzeczywistości: salę sądową i oddział banku. Sąd orzeka na podstawie Kodeksu Rodzinnego, a pracownik w okienku patrzy w Prawo Bankowe i regulamin konta.

Jeśli konto jest założone tylko na małżonka, bank zasłoni się tajemnicą bankową. Nie udzieli Ci informacji o saldzie, nie da wyciągów, a już na pewno nie wypłaci połowy środków, nawet jeśli przyjdziesz z pozwem rozwodowym w ręku. Dla banku osobą uprawnioną jest posiadacz rachunku.

Sytuacja zmienia się dopiero, gdy masz prawomocny wyrok o podział majątku. Ale do tego czasu może minąć kilka lat. Jeśli macie wspólne konto (jako współposiadacze), oboje możecie wypłacać środki do woli – co jest zarówno zaletą, jak i olbrzymim ryzykiem. W sytuacji konfliktu, często zalecam Klientom założenie własnego rachunku i przekierowanie tam wynagrodzenia, aby uniknąć sytuacji, w której zostają bez środków do życia z dnia na dzień.

„Wydałem na życie” – idealna wymówka czy prawda?

To jest najczęstsza linia obrony w sądzie. Kiedy pytamy, gdzie podziało się 50 tysięcy z lokaty, druga strona odpowiada: „Przejedliśmy to. Wakacje, paliwo, jedzenie, korepetycje dzieci”.

Sąd musi wtedy ocenić, czy wydatki były uzasadnione potrzebami rodziny, czy też było to marnotrawstwo. Jeśli pieniądze poszły na hazard, drogie hobby, kochankę czy ryzykowne inwestycje bez Twojej zgody – to jest to trwonienie majątku. W takiej sytuacji sąd nakaże zwrot połowy tych środków.

Ale uwaga – jeśli pieniądze faktycznie „rozpłynęły się” na normalne życie (nawet na wysokim poziomie), a Ty korzystałaś z tego poziomu życia, trudno będzie odzyskać te kwoty przy podziale. Dlatego tak ważne jest precyzyjne udokumentowanie wydatków. Tutaj wchodzą w grę rachunki, potwierdzenia przelewów, a nawet zeznania świadków.

Pieniądze sprzed ślubu, spadki i darowizny

Nie wszystkie pieniądze na koncie są wspólne. Do majątku osobistego (który nie podlega podziałowi!) należą środki:

• Zgromadzone przed zawarciem związku małżeńskiego.
• Otrzymane w spadku lub darowiźnie (chyba że darczyńca wyraźnie zaznaczył, że to dla Was obojga).
• Uzyskane jako odszkodowanie za uszczerbek na zdrowiu (np. zadośćuczynienie po wypadku).

Problem pojawia się, gdy te środki „wymieszają się” ze wspólnymi pieniędzmi. Przykład: Sprzedałeś mieszkanie, które miałeś przed ślubem (majątek osobisty), a pieniądze wpłaciłeś na wspólne konto, z którego potem kupiliście samochód i opłacaliście wakacje. Po latach, przy podziale, udowodnienie, która złotówka była „osobista”, a która „wspólna”, to wyższa matematyka prawnicza. Nazywamy to surogacją w prawie rodzinnym.

Jeśli planujesz rozwód, a w trakcie małżeństwa inwestowałeś swoje osobiste środki we wspólny dom, musisz przygotować się na rozliczenie nakładów. Bez twardych dowodów przelewów, te pieniądze mogą przepaść na zawsze w „wspólnym kotle”.

Jak fizycznie dzieli się pieniądze w sądzie?

Sąd ustala skład majątku na konkretny dzień – zazwyczaj jest to data ustania wspólności majątkowej (czyli data uprawomocnienia się wyroku rozwodowego lub data ustanowienia rozdzielności majątkowej).

Jeśli na ten dzień na kontach było łącznie 200 000 zł, to co do zasady każdy powinien dostać po 100 000 zł. Jeśli mąż ma u siebie 180 000 zł, a Ty 20 000 zł, sąd zasądzi od niego dopłatę na Twoją rzecz w wysokości 80 000 zł, aby wyrównać udziały.

Pamiętaj jednak, że sąd nie dzieli pieniędzy, których już nie ma (chyba że udowodnisz ich bezprawne zużycie). Dlatego zwlekanie z wnioskiem o podział majątku działa na niekorzyść strony, która nie kontroluje gotówki. Inflacja i „bieżące wydatki” drugiej strony skutecznie topnieją Wasz wspólny dorobek.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania