Podział samochodu po rozwodzie

Czy samochód na pewno jest wspólny? Pułapka dowodu rejestracyjnego

To jedno z najczęstszych pytań, jakie słyszę w kancelarii: „Panie Mecenasie, ale auto jest na mnie, ja jestem w dowodzie, ja płacę OC”. Z punktu widzenia prawa rodzinnego – to zazwyczaj nie ma żadnego znaczenia.

W polskim systemie prawnym obowiązuje prosta zasada: wszystko, co kupiliście w czasie trwania wspólności majątkowej, jest wspólne. Nie jest istotne, czy faktura zakupu jest na męża, czy pieniądze przelano z konta żony. Jeśli nie mieliście rozdzielności majątkowej, auto wchodzi do wspólnego worka.

Są jednak wyjątki, o które warto walczyć:

• Samochód kupiony przed ślubem: Wtedy stanowi Twój majątek osobisty.
• Surowgacja: Sprzedałeś auto, które miałeś jako kawaler, i za te pieniądze kupiłeś nowe już po ślubie? To nowe auto (lub jego część) nadal może być Twoim majątkiem osobistym.
• Darowizna: Jeśli rodzice dali Ci auto „tylko dla Ciebie” w darowiźnie, nie wchodzi ono do majątku wspólnego.

3 sposoby na podział samochodu w sądzie

Gdy emocje już opadną i usiądziemy do stołu (lub staniemy przed sądem), mamy zasadniczo trzy scenariusze, jak rozwiązać problem czterech kółek.

1. Przyznanie auta jednej stronie ze spłatą

To najczęstszy wariant. Ty bierzesz auto, bo np. wozisz dzieci do szkoły, ale musisz oddać połowę jego wartości byłemu partnerowi. Sąd zazwyczaj przychyla się do wniosku tej osoby, która faktycznie użytkuje pojazd od momentu rozstania.

2. Podział fizyczny (gdy są dwa auta)

Sytuacja idealna. Mieliście dwa samochody – np. rodzinne kombi i miejskiego hatchbacka. Każde z Was bierze jeden pojazd. Jeśli ich wartości są różne (np. kombi warte 80 tys. zł, a hatchback 30 tys. zł), ten kto bierze droższe auto, dopłaca różnicę (w tym przypadku 25 tys. zł, by wyrównać udziały).

3. Sprzedaż licytacyjna (egzekucyjna)

Ostrzegam moich Klientów przed tym rozwiązaniem. Jeśli nie możecie się dogadać i nikt nie chce auta (albo nikt nie ma pieniędzy na spłatę), sąd może zarządzić sprzedaż auta przez komornika. Dlaczego to zły pomysł? Bo komornik sprzeda auto poniżej wartości rynkowej, a dodatkowo pobierze sowite koszty egzekucyjne. Ostatecznie dostaniecie do podziału znacznie mniej gotówki, niż gdybyście sprzedali auto zgodnie na wolnym rynku.

Ile warte jest Twoje auto? Wojna o wycenę

Tutaj zaczynają się schody. Mąż mówi: „To grat, wart góra 20 tysięcy”, bo chce zapłacić niską spłatę. Żona mówi: „Dbaliśmy o niego, na Otomoto takie chodzą po 40 tysięcy”, bo chce wyższą spłatę.

Sąd ustala wartość pojazdu według stanu z chwili ustania wspólności (czyli zazwyczaj daty rozwodu) ale według cen z chwili orzekania o podziale. To skomplikowane, więc wytłumaczę na przykładzie:

Rozwiedliście się 2 lata temu. Auto miało wtedy 100 tys. km przebiegu. Przez te 2 lata mąż „dojeżdżał” auto i teraz ma ono 180 tys. km i zarysowany błotnik. Biegły wyceni auto tak, jakby miało 100 tys. km i cały błotnik (stan z daty rozwodu), ale zastosuje dzisiejsze stawki rynkowe.

Jak to robimy w praktyce?

• Ugoda: Sprawdzamy średnie ceny na portalach aukcyjnych i wyciągamy średnią. To najszybsza i najtańsza metoda.
• Biegły sądowy: Jeśli nie ma zgody, sąd powołuje biegłego rzeczoznawcę. Koszt takiej opinii to często 1000-2000 zł. Przy starszych autach gra może być niewarta świeczki.

Samochód na kredyt – największa pułapka finansowa

Jeśli kupiliście samochód na kredyt, musisz wiedzieć jedną, kluczową rzecz: Sąd dzieli aktywa, a nie pasywa (długi).

Co to oznacza? Załóżmy, że auto jest warte 50 tys. zł, a kredytu do spłaty zostało 40 tys. zł. Logika podpowiada, że wartość do podziału to 10 tys. zł (50 – 40). Niestety, w orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, że sąd przyznaje auto (warte 50 tys.) jednemu z małżonków i nakazuje mu spłacić drugiego kwotą 25 tys. zł (połowa wartości auta).

Osoba, która przejmuje auto, zostaje więc z samochodem, koniecznością spłaty byłego małżonka I KONIECZNOŚCIĄ SPŁATY KREDYTU. Banku nie interesuje Wasz podział majątku. Dla banku nadal oboje jesteście dłużnikami.

Leasing a podział majątku – czy jest co dzielić?

Jeszcze trudniejsza sytuacja dotyczy leasingu. Dopóki nie wykupisz auta z leasingu, pojazd nie jest Twoją własnością – należy do firmy leasingowej. Oznacza to, że samochód w trakcie trwania umowy leasingowej NIE podlega podziałowi, bo formalnie nie istnieje w Waszym majątku.

Co jednak z pieniędzmi wpłaconymi na raty? Jeśli leasing był brany na firmę jednego z małżonków, ale raty płacono z pieniędzy wypracowanych w trakcie małżeństwa (które są wspólne), drugi małżonek może domagać się rozliczenia tych kwot. To skomplikowany proces wymagający analizy księgowej, dlatego podział samochodu w leasingu często traktujemy jako osobny, strategiczny element negocjacji.

Wynagrodzenie za korzystanie z auta po rozwodzie

Wyobraź sobie sytuację: wyprowadzasz się z domu, a mąż zostaje z Twoim (Wspólnym) samochodem. Jeździ nim przez 2 lata, zanim sprawa o podział majątku się zakończy. Czy to sprawiedliwe?

Nie. Masz prawo domagać się tzw. wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy wspólnej ponad swój udział. Jeśli mąż używa auta „na wyłączność”, pozbawiając Cię możliwości korzystania z niego, możesz żądać pieniędzy. Kwota ta jest wyliczana zazwyczaj na podstawie stawek rynkowych wynajmu podobnego auta (oczywiście odpowiednio skorygowanych).

FAQ – Najczęściej zadawane pytania