Wartość majątku wspólnego – z jakiej daty?

Złota zasada podziału: Stan z dawniej, ceny z dzisiaj

To jest moment, w którym wielu Klientów w mojej kancelarii otwiera szeroko oczy ze zdziwienia. Logika podpowiadałaby przecież: „Skoro rozwiedliśmy się w 2018 roku, to rozliczmy mieszkanie według cen z 2018 roku”. Niestety (lub stety, zależy po której stronie stoisz), prawo działa inaczej.

Sąd Najwyższy wielokrotnie potwierdzał zasadę, którą musisz zapamiętać:

• Skład majątku ustalamy na dzień, w którym przestała Was łączyć ustawowa wspólność majątkowa. Najczęściej jest to data uprawomocnienia się wyroku rozwodowego lub data ustanowienia rozdzielności u notariusza.
• Wartość majątku ustalamy na dzień orzekania o podziale (czyli de facto na moment, w którym sprawa się toczy tu i teraz).

Wycena nieruchomości – dlaczego to takie ważne?

Nieruchomości to zazwyczaj najcenniejszy składnik majątku. Biorąc pod uwagę dynamikę rynku w ostatnich latach, różnice w wycenie mogą wynosić setki tysięcy złotych. Sąd nie będzie zgadywał, ile warte jest mieszkanie. Jeśli nie dogadacie się co do wartości (a rzadko się to zdarza w sprawach spornych), konieczna będzie wycena nieruchomości przy podziale majątku sporządzona przez biegłego rzeczoznawcę.

Biegły przyjdzie, obejrzy lokal i sporządzi operat szacunkowy na podstawie aktualnych cen transakcyjnych w Twojej okolicy. Nie interesuje go, ile zapłaciliście deweloperowi 10 lat temu.

Co z samochodami i sprzętem RTV? Tu ceny spadają

Zasada „stan z daty rozwodu, ceny z daty orzekania” działa w obie strony. W przypadku samochodów czy elektroniki jest to zazwyczaj korzystne dla osoby, która przejmuje przedmiot.

Przykład: W dniu rozwodu mieliście 3-letnie auto warte 80 000 zł. Sprawa o podział toczy się 4 lata. Dziś to auto jest 7-letnie i warte 40 000 zł. Sąd przyjmie do rozliczenia kwotę 40 000 zł. Dlaczego? Bo dzielimy ten konkretny przedmiot w jego obecnym stanie i wartości.

Ale uwaga! Jeśli jeden z małżonków przez te 4 lata „zajechał” samochód, doprowadzając do jego ponadnormatywnego zużycia lub uszkodzenia, drugi małżonek może żądać odszkodowania za pogorszenie rzeczy. To jednak wymaga udowodnienia.

Co jeśli wyremontowałem dom po rozwodzie?

To jest kluczowy moment, w którym musisz zadbać o swoje interesy. Bardzo często zdarza się, że po rozwodzie jedna osoba zostaje w mieszkaniu i przeprowadza remont – wymienia okna, podłogi, robi nową kuchnię. Wartość mieszkania rośnie.

Czy przy podziale majątku musisz spłacić byłego małżonka od tej nowej, wyższej wartości, na którą sam zapracowałeś? Nie!

W takiej sytuacji biegły musi wycenić nieruchomość w dwóch wariantach:

1. Jaka jest wartość mieszkania obecnie (po remoncie).
2. Jaka byłaby wartość mieszkania obecnie, gdyby remontu nie było (według stanu z dnia rozwodu).

Różnica to Twoje nakłady. Kwestia rozliczania nakładów i wydatków jest skomplikowana procesowo, dlatego wniosek w tym zakresie musi być precyzyjnie sformułowany.

A co, jeśli mąż sprzedał auto przed sprawą?

Zdarzają się sytuacje, w których jeden z małżonków, czując pismo nosem, wyprzedaje majątek tuż po rozwodzie, a przed podziałem. Co wtedy wyceniać, skoro przedmiotu już nie ma?

Sąd przyjmuje fikcję prawną, że ten przedmiot nadal istnieje w Waszym majątku. Jego wartość ustala się według cen rynkowych z chwili orzekania. Oznacza to, że jeśli mąż sprzedał auto za bezcen (żeby zrobić Ci na złość), sąd i tak policzy jego uczciwą wartość rynkową i nakaże mu spłacić Ci połowę tej kwoty. To mechanizm chroniący przed ukrywaniem majątku przy rozwodzie lub jego trwonieniem.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania