Rozliczenie konkubinatu – jak podzielić majątek, gdy prawo milczy? Poradnik bez cenzury
Mieszkaliście razem 10 lat. Wspólny kredyt, wspólne remonty, wspólne życie. Ale w świetle prawa byliście dla siebie obcy. Rozstanie w konkubinacie to finansowy „Dziki Zachód”. Zobacz, jak odzyskać swoje pieniądze, gdy nie chroni Cię kodeks rodzinny.
W polskim prawie nie istnieje coś takiego jak „wspólny majątek konkubentów”. Wszystko, co kupiliście, należy albo do Ciebie, albo do partnera, albo do Was obojga (jeśli widniejecie razem na fakturze/akcie notarialnym). Rozliczenie po rozstaniu to nie sprawa rozwodowa, ale cywilna walka o zwrot nakładów lub zniesienie współwłasności.
W pigułce — najważniejsze fakty
Mit „wspólnego dorobku”. Sąd nie podzieli Waszego majątku pół na pół, „bo tak jest sprawiedliwie”. Dostaniesz tyle, ile udowodnisz, że wydałeś ze swoich pieniędzy (faktury, przelewy).
Pułapka inwestycji. Jeśli wyremontowałaś mieszkanie, które należy tylko do niego, w świetle prawa dokonałaś „nakładu na majątek osoby trzeciej”. Masz prawo żądać zwrotu, ale musisz mieć na to papiery.
Przedawnienie. Nie czekaj latami. Roszczenia majątkowe między partnerami przedawniają się znacznie szybciej niż w małżeństwie (zazwyczaj 6 lub 10 lat, ale czasem nawet 3 lata).
Dlaczego konkubinat to finansowa pułapka?
Wiele par żyje w przekonaniu, że po kilku latach wspólnego mieszkania nabywają prawa podobne do małżeństwa. To błąd, który kosztuje najwięcej. W małżeństwie, nawet jeśli jedna osoba pracuje, a druga zajmuje się domem, wszystko jest wspólne. W konkubinacie, jeśli Ty zajmowałaś się domem, a on zarabiał i kupował nieruchomości na swoje nazwisko – Ty po rozstaniu możesz zostać z niczym.
Sądy traktują Wasze rozliczenia jak rozliczenia między dwiema obcymi osobami (np. sąsiadami). Nie stosuje się tu Kodeksu Rodzinnego, ale twardy Kodeks Cywilny.
Partnerzy budują dom na działce, która należy tylko do jednego z nich (np. dostał ją od rodziców). Oboje biorą kredyt, oboje noszą cegły. Rozstają się.
Efekt prawny: Właścicielem domu jest TYLKO właściciel działki. Drugi partner ma jedynie roszczenie o zwrot pieniędzy (nakładów). Nie masz prawa do „połowy domu”, masz prawo do „zwrotu kasy”. O ile udowodnisz, że ją dałeś.
Trzy drogi prawne do odzyskania pieniędzy
Skoro nie ma podziału majątku, jak odzyskać swoje? W mojej kancelarii stosujemy najczęściej trzy konstrukcje prawne, w zależności od sytuacji:
1. Zniesienie współwłasności (Gdy oboje jesteście w papierach)
To sytuacja idealna. Kupiliście mieszkanie u notariusza „po połowie”. Wtedy składamy wniosek o zniesienie współwłasności. Sąd może przyznać mieszkanie jednemu z Was z obowiązkiem spłaty drugiego. Proste, czyste, klarowne.
2. Bezpodstawne wzbogacenie (Art. 405 KC)
Najczęstsza deska ratunku. Używamy jej, gdy płaciłeś za cudze rzeczy. Twierdzimy przed sądem: „Mój Klient spłacał raty za samochód partnerki. Partnerka wzbogaciła się jego kosztem bez podstawy prawnej (bo nie byli małżeństwem). Musi to oddać”.
3. Rozliczenie spółki cywilnej (Ewenement)
Czasem, gdy partnerzy prowadzili wspólny biznes lub gospodarstwo rolne, próbujemy udowodnić, że łączyła ich dorozumiana spółka cywilna. To trudna konstrukcja, ale pozwala walczyć o zyski wypracowane wspólnie.
Rozliczenie konkubinatu – jak odzyskać pieniądze po rozstaniu?
Wojna na paragony, czyli co musisz mieć?
W sprawach o rozliczenie konkubinatu sędzia zmienia się w księgowego. Emocje, zdrady, kto kogo rzucił – to nie ma znaczenia (chyba że wpływa na darowizny, o czym niżej).
Liczą się tylko:
- Wyciągi z konta: Tytuł przelewu „na remont”, „na ratę” jest na wagę złota. Przelew „dla Misia” jest problematyczny (może być uznany za darowiznę).
- Faktury imienne: Jeśli kupujesz lodówkę do mieszkania partnera, bierz fakturę na siebie!
- Świadkowie: Ale nie tacy, co powiedzą „oni się kochali”, tylko tacy, co widzieli, kto dawał gotówkę ekipie remontowej.
Druga strona będzie się bronić, mówiąc: „To nie była pożyczka ani inwestycja. On mi te pieniądze podarował, bo mnie kochał”. Darowizny co do zasady się nie zwraca (chyba że wykażemy rażącą niewdzięczność). To tutaj rozgrywa się największa batalia prawna. Bez adwokata, który wie, jak obalić domniemanie darowizny, łatwo przegrać taką sprawę.
Czy można cofnąć darowiznę po zerwaniu?
Tak, ale jest to trudne. Musisz wykazać rażącą niewdzięczność obdarowanego. Zdrada partnera czy zwykłe „odwidziało mi się” często nie wystarcza. Sądy wymagają dowodów na to, że partner zachował się w sposób wysoce naganny (np. przestępstwo przeciwko Tobie, ciężkie naruszenie obowiązków moralnych).
Nie pozwalam Klientom działać po omacku. Zanim pójdziemy do sądu, siadamy z kalkulatorem i segregujemy wydatki na: „konsumpcyjne” (wakacje, jedzenie – tego zazwyczaj nie odzyskasz) i „inwestycyjne” (remont, spłata kredytu – o to walczymy). Dzięki temu wiesz, o jaką kwotę grasz, zanim wydasz złotówkę na sprawę.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Czy należą mi się alimenty od byłego partnera?
Nie. Alimenty na byłego partnera (konkubenta) w polskim prawie nie istnieją, niezależnie od tego, jak długo byliście razem i jak bardzo pogorszyła się Twoja sytuacja. Alimenty należą się tylko na wspólne dzieci.
Partner wyrzucił mnie z mieszkania. Czy mogę żądać pieniędzy za meble?
Tak. Jeśli kupiłeś meble, są one Twoją własnością. Masz roszczenie o ich wydanie (zabierasz je) lub o zapłatę ich wartości (jeśli partner chce je zatrzymać). Kluczowe będą dowody zakupu.
Ile czasu mam na założenie sprawy?
To zależy od podstawy prawnej. Roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia przedawniają się zazwyczaj po 6 latach (dawniej 10). Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej – po 3 latach. Lepiej nie zwlekać.
Rozstanie w konkubinacie to chaos?
Pomogę Ci go uporządkować. Przeanalizujemy Twoje wydatki i ocenimy szanse na odzyskanie pieniędzy.
📚 Źródła prawne:
- ⚖️ Kodeks Cywilny (Tekst ustawy):
Pobierz ustawę z Internetowego Systemu Aktów Prawnych (Sejm) - ⚖️ Art. 405 KC (Bezpodstawne wzbogacenie):
Zobacz treść przepisu w serwisie SIP LEX - ⚖️ Art. 210 KC (Żądanie zniesienia współwłasności):
Zobacz treść przepisu w serwisie SIP LEX
