Podział majątku u notariusza

Kiedy w ogóle możliwy jest podział majątku u notariusza?

Wielu Klientów, którzy trafiają do mojej kancelarii, jest zmęczonych procesem rozwodowym. Chcą jak najszybciej zamknąć temat i „zacząć nowe życie”. Naturalnym kierunkiem wydaje się kancelaria notarialna. Musisz jednak wiedzieć, że notariusz to nie sędzia. On nie ma władzy, by cokolwiek Wam nakazać ani by kogokolwiek „pogodzić”.

Podział majątku u notariusza jest możliwy wyłącznie wtedy, gdy macie wypracowane porozumienie co do każdej złotówki i każdego przedmiotu. Jeśli Ty chcesz przejąć mieszkanie i spłacić męża w ratach przez 5 lat, a on żąda gotówki „na stół” w ciągu miesiąca – notariusz Was nie przyjmie.

Umowny podział majątku u notariusza dotyczy sytuacji, w których:

• Zgadzacie się co do składu majątku (co dzielimy),
• Zgadzacie się co do wartości składników (ile to jest warte),
• Zgadzacie się co do sposobu podziału (kto co bierze i ile dopłaca).

Jeśli w Waszej relacji jest jeszcze sporo emocji i konfliktów, lepszym rozwiązaniem może być umowny podział majątku wspólnego poprzedzony negocjacjami z udziałem adwokatów, którzy „na chłodno” ustalą warunki brzegowe.

Jakie dokumenty są potrzebne do podziału majątku?

Przygotowanie do wizyty u notariusza przypomina nieco przygotowanie do sprzedaży nieruchomości. Ponieważ najcenniejszym składnikiem majątku Polaków jest zazwyczaj dom lub mieszkanie, to właśnie dokumentacja nieruchomości gra tu pierwsze skrzypce.

Standardowo będziesz potrzebować:

• Odpis wyroku rozwodowego ze stwierdzeniem prawomocności (chyba że robicie podział w trakcie trwania małżeństwa, np. po ustanowieniu rozdzielności majątkowej).
• Numer Księgi Wieczystej nieruchomości.
• Podstawa nabycia (np. akt notarialny zakupu mieszkania, umowa darowizny).
• Wypis z rejestru gruntów i budynków (jeśli dzielicie dom lub działkę).
• Zaświadczenie ze spółdzielni (przy spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu).

Ile kosztuje podział majątku u notariusza? (Ukryte koszty)

To jest moment, w którym entuzjazm wielu par opada. O ile w sądzie opłata od zgodnego wniosku o podział majątku jest stała i niska (wynosi zazwyczaj 300 zł lub 1000 zł), o tyle u notariusza płacicie taksę uzależnioną od wartości dzielonego majątku.

Do tego dochodzi 23% podatku VAT od taksy notarialnej oraz koszty wypisów aktu (ok. 6 zł za stronę). Przy majątku wartym np. 800 000 zł, koszty notarialne mogą wynieść kilka tysięcy złotych. To cena za szybkość i komfort.

Warto sprawdzić dokładne wyliczenia w artykule: Ile kosztuje podział majątku?, gdzie omawiam różnice między kosztami sądowymi a notarialnymi.

Pułapka „Dobrowolnego poddania się egzekucji” (Art. 777 KPC)

To jest najważniejszy punkt tego artykułu. Jeśli dzielicie majątek tak, że jedno z Was przejmuje nieruchomość i ma spłacić drugiego (np. mąż bierze dom i ma zapłacić żonie 400 000 zł w dwóch ratach), musicie zadbać o zabezpieczenie tej płatności.

W sądzie wyrok jest tytułem egzekucyjnym. Jeśli dłużnik nie płaci, idziesz do komornika. A co z aktem notarialnym?

Sam akt notarialny nie pozwala iść prosto do komornika, CHYBA ŻE znajduje się w nim magiczny zapis o dobrowolnym poddaniu się egzekucji w trybie art. 777 Kodeksu postępowania cywilnego. Jeśli tego zapisu zabraknie, a były małżonek przestanie płacić raty, będziesz musiał/a założyć sprawę w sądzie o zapłatę, co potrwa kolejne miesiące lub lata.

Podatek PCC – czy trzeba płacić haracz przy podziale?

Kolejnym ryzykiem przy podziale notarialnym jest Urząd Skarbowy. Generalnie podział majątku nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC), o ile jest to… podział majątku.

Jeśli jednak dokonujecie podziału w taki sposób, że jedna strona bierze znacznie więcej niż wynosi jej udział (zazwyczaj 50%), a nie ma spłat i dopłat, organ podatkowy może uznać to za darowiznę. A od darowizn między byłymi małżonkami (po rozwodzie stajecie się dla siebie III grupą podatkową – osobami obcymi!) podatek jest gigantyczny.

Dlatego tak ważne jest precyzyjne sformułowanie tytułu prawnego przesunięć majątkowych. Czasami bezpieczniej jest zrobić podział przed rozwodem (gdy wciąż jesteście małżeństwem i korzystacie ze zwolnień podatkowych). Więcej o tym piszę w tekście: Darowizna a podział majątku przy rozwodzie.

Notariusz czy Sąd? Co wybrać?

Warto też pamiętać, że istnieje „trzecia droga” – podział majątku u notariusza (czyli to, o czym czytasz) wcale nie musi obejmować wszystkiego. Możecie dokonać u notariusza tylko tzw. częściowego podziału majątku (np. tylko mieszkania, żeby jedno z Was mogło się wyprowadzić), a o resztę (np. rozliczenie nakładów z majątku osobistego) spierać się w sądzie.

Taka hybrydowa strategia często jest najlepsza – szybko uwalniacie najważniejsze aktywa, a o trudne, zawiłe kwestie finansowe walczycie z pomocą prawnika, nie blokując sobie życia codziennego.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania