Alimenty na pełnoletnie dziecko – jak długo trzeba je płacić?

Czy istnieje magiczna granica wieku (18, 25, 26 lat)?

Zacznijmy od rozprawienia się z najpopularniejszym mitem, który słyszę w mojej kancelarii niemal codziennie. Wielu Klientów jest przekonanych, że istnieje konkretna data w kalendarzu – na przykład 25. lub 26. urodziny – która działa jak automatyczny wyłącznik przelewów. To błąd, który może Cię sporo kosztować.

W polskim Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym nie ma sztywnej granicy wieku, po której ustają alimenty (wyjątkiem jest tu jedynie Fundusz Alimentacyjny, ale to relacja państwo-obywatel, a nie rodzic-dziecko). Oznacza to, że teoretycznie możesz płacić na dziecko, które ma 20, 25, a w skrajnych przypadkach (np. niepełnosprawność) nawet 40 lat.

Kluczem jest tutaj pojęcie „samodzielności”. Dopóki dziecko nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie, a dokłada starań, by zdobyć wykształcenie i zawód, rodzice muszą je wspierać. Jeśli jednak Twoje dziecko traktuje studia jak sposób na życie na Twój koszt, sytuacja wygląda zupełnie inaczej.

Dziecko studiuje – czy muszę płacić?

To zależy, jak studiuje. Sądy stoją na stanowisku, że dziecko ma prawo do zdobycia wykształcenia zgodnego z jego zdolnościami i ambicjami. Jeśli po maturze syn lub córka idzie na studia dzienne, przykłada się do nauki i zdaje egzaminy w terminie – alimenty się należą. W takim przypadku dziecko nie ma realnej możliwości podjęcia pracy na pełen etat bez szkody dla nauki.

Sprawa komplikuje się przy studiach zaocznych. Tutaj orzecznictwo jest bardziej zróżnicowane. Skoro zajęcia odbywają się w weekendy, student ma cały tydzień na pracę. W takiej sytuacji często udaje mi się wywalczyć w sądzie albo całkowite uchylenie obowiązku alimentacyjnego, albo znaczne obniżenie kwoty, ponieważ dziecko może pokryć część kosztów utrzymania samodzielnie.

Syndrom „wiecznego studenta” – jak się bronić?

Często spotykam się z sytuacją, gdzie dorosłe dziecko „kolekcjonuje” indeksy. Rok na prawie, potem rok przerwy, potem dwa lata psychologii, a na koniec zarządzanie, którego też nie kończy. Czy masz obowiązek finansować takie poszukiwania siebie w nieskończoność?

Zdecydowanie nie. Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że alimenty nie służą do utrzymywania dziecka, które lekceważy naukę i nie robi postępów. Jeśli jesteś w stanie udowodnić przed sądem, że Twoje dziecko:

• powtarza lata studiów z własnej winy (nie z powodu choroby),
• zmienia kierunki bez logicznego uzasadnienia,
• ma niską frekwencję na zajęciach,

…to masz solidne podstawy do zaprzestania płacenia. Pamiętaj jednak, że musisz to zrobić formalnie.

Jak formalnie przestać płacić? (Ryzyko komornika)

To jest najważniejszy punkt tego artykułu. Wielu rodziców popełnia fatalny błąd: dziecko kończy studia lub rzuca szkołę, więc rodzic po prostu przestaje robić przelewy. Logiczne, prawda? Niestety, prawnie to samobójstwo.

Jeśli masz wyrok sądowy nakazujący płacenie np. 1500 zł miesięcznie, to ten wyrok obowiązuje dopóki inny sąd go nie uchyli. Nie wygasa on automatycznie. Jeśli przestaniesz płacić, dziecko (jako dorosły wierzyciel) może pójść do komornika. Komornik nie będzie pytał, czy dziecko się uczy. Komornik widzi wyrok i zajmuje Twoje konto.

Aby bezpiecznie zakończyć ten etap, musisz złożyć pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Dopiero prawomocny wyrok sądu zamyka sprawę i chroni Cię przed egzekucją. W mojej kancelarii, gdy widzę ryzyko, że dziecko może wykorzystać stary wyrok przeciwko rodzicowi, zawsze rekomenduję jednoczesne złożenie wniosku o zabezpieczenie powództwa – to pozwala zawiesić płatności już na czas trwania procesu.

Co z dzieckiem, które nie chce pracować?

Czasami słyszę argument: „Ale on nie może znaleźć pracy”. W dzisiejszych realiach rynkowych sądy rzadko kupują to tłumaczenie, zwłaszcza w dużych miastach jak Wrocław. Jeśli dziecko jest zdrowe, ma dwie ręce i ukończyło szkołę (lub przerwało naukę), ma obowiązek podjąć pracę – jakąkolwiek, która pozwoli mu się utrzymać.

Rodzic nie ma obowiązku utrzymywać dorosłego lenia. Obowiązek alimentacyjny wobec dorosłego dziecka może odżyć tylko w stanie niedostatku, czyli skrajnej biedy niezawinionej przez dziecko (np. nagła choroba, wypadek). Jeśli jednak niedostatek wynika z lenistwa, sąd oddali powództwo o alimenty.

Wyjątek: Dziecko z niepełnosprawnością

Sytuacja wygląda zupełnie inaczej, jeśli dziecko jest niepełnosprawne w stopniu, który uniemożliwia mu samodzielne utrzymanie się. W takim przypadku obowiązek alimentacyjny może trwać do końca życia rodziców. Tutaj kryterium nie jest edukacja, ale obiektywna niemożność zdobycia środków do życia. Warto jednak pamiętać, że pod uwagę bierze się również renty i zasiłki, które dziecko otrzymuje – wpływają one na wysokość świadczenia od rodzica.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania