Czy w każdej chwili można zrobić rozdzielność majątkową?

Czy „w każdej chwili” oznacza to samo dla każdego?

Wielu moich Klientów przychodzi do kancelarii z pytaniem: „Panie Mecenasie, czy mogę jeszcze zrobić rozdzielność?”. Często dzieje się to w momencie, gdy na horyzoncie pojawia się komornik, kryzys w firmie albo pozew o rozwód. Odpowiedź brzmi: technicznie tak, możesz to zrobić zawsze, dopóki trwa małżeństwo. Ale tryb i skuteczność tego działania zależą od dwóch czynników:

1. Czy Twój małżonek się na to zgadza?
2. Czy chcesz chronić majątek na przyszłość, czy ratować to, co działo się w przeszłości?

Musisz zrozumieć, że ustawowa wspólność majątkowa powstaje z automatu w chwili ślubu. Każdy dzień zwłoki ze zmianą tego ustroju sprawia, że Wasz wspólny koszyk majątkowy się powiększa – o pensje, kupione nieruchomości, ale też o długi.

Scenariusz A: Zgoda małżonków (Notariusz)

To wariant idealny, szybki i bezbolesny. Jeśli oboje stwierdzacie, że chcecie finansowej niezależności, możecie udać się do notariusza w dowolny dzień roboczy. Nie musicie się tłumaczyć, dlaczego to robicie. Może to być tydzień po ślubie, a może być po 20 latach małżeństwa.

Akt notarialny ustanawiający rozdzielność (potocznie zwany intercyzą) działa jednak wyłącznie na przyszłość (ex nunc). Oznacza to, że od momentu złożenia podpisu, każda złotówka, którą zarobisz, trafia do Twojego majątku osobistego. Ale wszystko, co zgromadziliście (lub zadłużyliście) do tej minuty, pozostaje wspólne i będzie wymagało podziału w przyszłości.

Scenariusz B: Brak zgody lub data wsteczna (Sąd)

Co, jeśli mąż lub żona mówi „nie”? Albo co gorsza – nie ma z nimi kontaktu, bo wyjechali, hazardują majątek lub zaciągają kredyty bez Twojej wiedzy? Wtedy „każda chwila” zamienia się w proces sądowy.

Możesz żądać ustanowienia rozdzielności przez sąd wbrew woli małżonka. Kodeks rodzinny wymaga tutaj wykazania tzw. ważnych powodów. Nie jest to więc tak proste jak wizyta u notariusza. Musisz udowodnić, że dalsze trwanie we wspólnocie zagraża bezpieczeństwu rodziny lub Twojemu interesowi.

Czy rozdzielność „w ostatniej chwili” chroni przed długami?

To jest moment, w którym musimy sobie powiedzieć prawdę prosto w oczy. Wielu klientów myśli, że intercyza podpisana dzień przed wizytą komornika uratuje majątek. Niestety, prawo jest tutaj bezlitosne dla dłużników.

Zasada jest prosta: Rozdzielność majątkowa jest skuteczna wobec wierzycieli tylko wtedy, gdy wiedzieli oni o jej zawarciu przed powstaniem długu. Jeśli więc mąż zaciągnął kredyt w styczniu, a w lutym podpisaliście intercyzę, to dla banku ta intercyza jest przezroczysta. Bank nadal może żądać spłaty z majątku, który byłby wspólny, gdybyście umowy nie podpisali.

Co więcej, działanie polegające na przepisywaniu majątku w obliczu niewypłacalności może narazić Cię na tzw. Skargę Pauliańską, a w skrajnych przypadkach nawet na odpowiedzialność karną za udaremnianie egzekucji. Dlatego strategia „ratunkowa” musi być przemyślana.

Kluczowe momenty, w których warto to zrobić

Skoro wiemy, że można to zrobić w każdej chwili, to kiedy jest ten „najlepszy” moment? Z mojego doświadczenia wynika, że są trzy sytuacje, w których nie należy zwlekać:

• Założenie ryzykownego biznesu: Jeśli jedno z Was otwiera firmę (np. spółkę cywilną lub JDG), podział majątku a JDG to temat rzeka. Rozdzielność chroni „bezpieczną” część rodziny przed plajtą biznesową.
• Faktyczna separacja: Jeśli nie mieszkacie razem, ale formalnie jesteście małżeństwem, każdy dzień generuje problemy dowodowe. Kto co kupił? Za czyje pieniądze? Rozdzielność ucina te spekulacje.
• Przygotowanie do rozwodu: Często radzę Klientom, aby uregulowali kwestie majątkowe zanim złożą pozew o rozwód. Ułatwia to proces i często obniża emocje, bo najtrudniejszy temat – pieniądze – jest już zamknięty.

Ile to trwa i ile kosztuje?

Decyzja o terminie zależy też od Twojego budżetu i cierpliwości.

Pamiętaj też, że sama rozdzielność to dopiero pierwszy krok. Drugim jest fizyczny podział majątku po rozwodzie lub w trakcie małżeństwa. Rozdzielność sprawia, że przestajecie gromadzić rzeczy wspólne, ale nie dzieli automatycznie tego, co już macie (domu, samochodu, oszczędności).

FAQ – Najczęściej zadawane pytania