Zdrada w separacji nieformalnej

Czym różni się separacja nieformalna od sądowej?

To jest pierwszy i najważniejszy punkt, w którym moi Klienci często popełniają błąd myślowy. W języku potocznym mówimy „jesteśmy w separacji”, gdy po prostu przestajemy ze sobą mieszkać, sypiać i prowadzić wspólne gospodarstwo domowe. Prawnicy nazywają to separacją faktyczną.

Problem polega na tym, że dla polskiego prawa małżeństwem jesteście tak samo, jak w dniu ślubu. Dopóki sąd nie orzeknie formalnej separacji lub rozwodu, wciąż ciążą na Was obowiązki wynikające z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w tym obowiązek wierności. Nie ma przepisu, który mówi: „po pół roku mieszkania osobno można legalnie mieć kochankę lub kochanka”.

Dlatego sytuacja osoby, która ma orzeczoną sądową separację (gdzie obowiązek wierności w zasadzie wygasa lub ulega znacznemu rozluźnieniu), jest diametralnie inna niż osoby, która po prostu spakowała walizki.

Czy nowy partner w separacji faktycznej to zawsze zdrada?

I tu dochodzimy do sedna sprawy. Czy sędzia uzna Twój nowy związek za zdradę małżeńską wpływającą na orzeczenie o winie? Odpowiedź brzmi: to zależy od chronologii wydarzeń.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntował się pogląd (który stosujemy w mojej kancelarii jako linię obrony), że związek z inną osobą, nawiązany po wystąpieniu trwałego i zupełnego rozkładu pożycia, nie daje podstawy do przypisania winy za ten rozkład. Mówiąc po ludzku: nie można zabić trupa.

Jeśli Wasze małżeństwo było już „martwe” – nie było między Wami więzi fizycznej, duchowej ani gospodarczej – a dopiero POTEM pojawił się ktoś nowy, to ten nowy partner nie jest przyczyną rozwodu. Jest jedynie konsekwencją tego, że małżeństwo już nie istniało.

Jak udowodnić, że małżeństwo rozpadło się wcześniej?

Tu zaczynają się schody, na których wykłada się większość osób niekorzystających z pomocy profesjonalisty. Ty wiesz, że małżeństwo skończyło się dwa lata temu. Twój nowy partner pojawił się pół roku temu. Ale Twój małżonek w sądzie powie coś zupełnie innego.

Standardowa narracja strony przeciwnej wygląda tak: „Wyprowadziliśmy się, żeby odpocząć i przemyśleć sprawy. Mieliśmy kryzys, ale ja chciałam/chciałem to ratować. Byliśmy w kontakcie. I nagle dowiedziałam się o niej/o nim. To ten romans ostatecznie przekreślił szansę na nasz powrót.”

Jeśli sąd uwierzy w taką wersję, zostaniesz uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia. Dlaczego? Bo sąd uzna, że istniała szansa na reasumpcję (naprawę) małżeństwa, a Ty ją zniszczyłeś, wchodząc w nową relację.

Co grozi za udowodnioną zdradę w separacji nieformalnej?

Możesz zapytać: „Co z tego, że sąd uzna moją winę?”. Konsekwencje są głównie finansowe i mogą być bardzo dotkliwe. Jeśli zostaniesz uznany za wyłącznie winnego rozpadu małżeństwa, druga strona zyskuje potężne uprawnienia.

Najważniejszym z nich są alimenty na byłego małżonka. Nie chodzi tu o alimenty na dzieci – te są niezależne od winy. Chodzi o pieniądze dla Twojej byłej żony lub męża. Przy wyłącznej winie, małżonek niewinny może żądać od Ciebie alimentów, jeśli rozwód pociągnął za sobą istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej. Nawet jeśli nie żyje w niedostatku.

To oznacza, że możesz być zobowiązany do płacenia byłemu małżonkowi co miesiąc określonej kwoty, w zasadzie dożywotnio (lub do czasu zawarcia przez niego nowego małżeństwa). Dlatego walka o to, by nowy związek nie został uznany za przyczynę rozwodu, to gra o wysoką stawkę.

Jak bezpiecznie układać sobie życie w separacji faktycznej?

Nie będę Cię oszukiwał i mówił, że musisz żyć w celibacie przez 3 lata, aż sąd łaskawie orzeknie rozwód. Życie pisze różne scenariusze. Jednak musisz być świadomy ryzyka i odpowiednio zarządzać informacją.

1. Nie obnoś się z nowym związkiem. Media społecznościowe to kopalnia dowodów dla adwokatów strony przeciwnej. Zdjęcia z wakacji z nową partnerką wrzucone na Facebooka w czasie, gdy formalnie trwa sprawa rozwodowa, to prezent dla drugiej strony.
2. Zadbaj o dowody na trwały rozkład pożycia. Jeśli wyprowadziłeś się, zadbaj o to, by ta wyprowadzka miała charakter definitywny. Zabranie wszystkich rzeczy, zmiana adresu korespondencyjnego, rozdzielenie finansów – to wszystko są sygnały dla sądu, że decyzja była ostateczna.
3. Bądź ostrożny z „powrotami na próbę”. Jeśli w trakcie separacji faktycznej zdarzały Wam się okresy powrotów, wspólnych nocy czy wyjazdów, sąd może uznać, że więź wciąż istniała. Wtedy pojawienie się innej osoby będzie potraktowane jako bezpośrednia przyczyna rozwodu.

Kto pierwszy ten lepszy – czy warto złożyć pozew?

Często doradzam Klientom, którzy są w nowych związkach, aby nie czekali biernie na ruch współmałżonka. Złożenie pozwu rozwodowego, w którym czarno na białym opisujemy, że więzi wygasły (i podajemy datę), „zakotwicza” rzeczywistość procesową.

Jeśli w pozwie wskażesz, że małżeństwo rozpadło się w styczniu 2023 roku, a dowody na Twój nowy związek pochodzą z grudnia 2023, masz czystą sytuację. Jeśli jednak będziesz zwlekać, druga strona może przez ten rok zbierać dowody na to, że „wciąż próbowała ratować rodzinę”, a Ty w tym czasie „zdradzałeś”. Bierność w takich sytuacjach rzadko popłaca.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania