Czy muszę płacić alimenty, gdy dziecko jest u mnie?

Dlaczego mam płacić, skoro sam utrzymuję dziecko w wakacje?

To pytanie wynika z logicznego, matematycznego podejścia do finansów. Skoro dziecko jest u Ciebie, to Ty kupujesz jedzenie, lody, bilety do kina. Matka w tym czasie nie wydaje na dziecko ani grosza na „życie bieżące”. Dlaczego więc na jej konto ma wpłynąć pełna kwota?

Prawo patrzy na to inaczej. Alimenty w Polsce nie są ustalane „za dni obecności”. Sąd, ustalając kwotę 1500 zł czy 2000 zł miesięcznie, bierze pod uwagę uśrednione koszty roczne.

W skład alimentów wchodzą dwie grupy wydatków:

• Koszty bieżące: Jedzenie, środki czystości, rozrywka. Te faktycznie znikają, gdy dziecka nie ma w domu.
• Koszty stałe (niezależne od obecności): To jest klucz do zrozumienia problemu. Matka dziecka musi opłacić czynsz za mieszkanie (w którym dziecko ma swój pokój), media, abonamenty, ubezpieczenia, raty za sprzęt dla dziecka. Te rachunki przychodzą niezależnie od tego, czy dziecko jest w domu, czy na obozie z Tobą.

Gdybyśmy chcieli być super precyzyjni, sąd musiałby ustalać inną kwotę alimentów na lipiec, a inną na październik (gdy trzeba kupić kurtkę i buty). Byłoby to paraliżujące dla obu stron. Dlatego przyjęto system ryczałtowy.

Czy mogę sam potrącić koszty wakacji z alimentów?

To jeden z najgroźniejszych błędów, jakie możesz popełnić. Wielu ojców myśli: „Skoro wydałem 2000 zł na obóz, to w tym miesiącu nie przeleję alimentów”.

Jeśli samowolnie obniżysz wpłatę, druga strona ma prawo udać się do komornika z wyrokiem zaopatrzonym w klauzulę wykonalności. Komornik nie będzie słuchał Twoich tłumaczeń o wakacjach. On widzi wyrok i brak wpłaty. Zajmie Twoje konto, a do długu doliczy koszty egzekucyjne. To się po prostu nie opłaca.

Co więcej, uporczywe niepłacenie alimentów może narazić Cię nawet na odpowiedzialność karną, choć w przypadku jednorazowego „potrącenia” wakacyjnego ryzyko więzienia jest małe, to stres związany z egzekucją – ogromny.

Jak legalnie nie płacić alimentów w wakacje?

Czy sytuacja jest bez wyjścia? Nie. Jako adwokat widzę trzy ścieżki, które pozwalają uregulować tę kwestię sprawiedliwie, ale wymagają one działania zanim przestaniesz robić przelewy.

1. Porozumienie z drugim rodzicem

Najprostsza, ale najtrudniejsza emocjonalnie droga. Jeśli masz dobre relacje z byłą partnerką, możecie ustalić, że w miesiącu, w którym bierzesz dzieci na 3 tygodnie, przelewasz tylko np. 50% kwoty (na pokrycie kosztów stałych mieszkania).

Ważne: Ustalenia „na gębę” są ryzykowne. Warto spisać krótkie porozumienie lub chociaż mieć potwierdzenie w mailu/SMS, w którym matka dziecka wyraźnie pisze: „Zgadzam się na wpłatę 500 zł w lipcu zamiast 1000 zł ze względu na wakacje”. To Twoja tarcza w razie późniejszej zmiany nastrojów.

2. Odpowiedni zapis w wyroku rozwodowym

To rozwiązanie systemowe. Podczas sprawy rozwodowej lub o alimenty, można walczyć o specyficzny zapis w wyroku. Klauzula może brzmieć: „Kwota alimentów wynosi 1500 zł miesięcznie, z wyjątkiem lipca, kiedy to ojciec sprawuje osobistą opiekę nad dzieckiem i ponosi koszty jego utrzymania”.

3. Opieka naprzemienna

Jeśli dziecko spędza u Ciebie tyle samo czasu co u matki (system tydzień na tydzień lub dwa tygodnie na dwa tygodnie), model alimentacyjny wygląda zupełnie inaczej. W takim układzie często dążymy do tego, aby alimenty w ogóle nie były zasądzane, a rodzice dzielili się kosztami „pół na pół” lub proporcjonalnie do dochodów.

Warto pamiętać, że opieka naprzemienna a alimenty to temat złożony – samo spędzanie dużej ilości czasu z dzieckiem nie kasuje automatycznie obowiązku alimentacyjnego, jeśli istnieje duża dysproporcja w zarobkach rodziców.

Kupuję ubrania i gadżety – czy to się liczy?

Często ojcowie mówią: „Ale ja mu kupiłem całą wyprawkę szkolną, rower i konsolę. To jest warte więcej niż trzy miesiące alimentów!”.

Niestety, dla sądu prezenty to… prezenty. Dobra wola rodzica. Nie zwalniają one z obowiązku dostarczania środków pieniężnych do rąk rodzica wiodącego. Matka dziecka musi mieć gotówkę na zapłacenie rachunku za gaz czy kupienie obiadu, a rowerem czy konsolą za gaz nie zapłaci.

Jeżeli Twoja sytuacja finansowa uległa zmianie lub koszty utrzymania dziecka rozkładają się inaczej niż w momencie wyroku (np. dziecko jest u Ciebie znacznie częściej niż kiedyś), właściwą drogą jest wniosek o obniżenie alimentów, a nie samodzielne „zakupy zamiast przelewu”.

Co z feriami i długimi weekendami?

Zasada jest identyczna jak w przypadku wakacji. Nawet jeśli dziecko spędza z Tobą dwa tygodnie ferii zimowych, obowiązek zapłaty alimentów za luty pozostaje bez zmian. Sądy wychodzą z założenia, że w skali roku te okresy się bilansują. W jednym miesiącu wydajesz więcej (wakacje), w innym mniej (gdy nie ma ferii, a dziecko choruje u matki).

Pamiętaj też, że wysokość alimentów nie jest wyryta w skale. Jeśli regularnie bierzesz dziecko na długie okresy (np. łącznie 3-4 miesiące w roku), jest to argument do obniżenia miesięcznej raty w sądzie, ponieważ Twój osobisty wkład w wychowanie i utrzymanie wzrasta.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania