Zmiana nazwiska po rozwodzie – kiedy i jak to zrobić?

Art. 59 KRO, czyli uproszczony powrót do nazwiska

Zacznijmy od podstaw. W polskim prawie przyjęcie nazwiska małżonka jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem. Podobnie działa to w drugą stronę. Jeśli po ślubie zmieniłaś nazwisko na nazwisko męża (lub dodałaś je do swojego), po rozwodzie masz prawo – podkreślam: prawo, a nie obowiązek – wrócić do nazwiska, które nosiłaś wcześniej.

Reguluje to znowelizowany art. 59 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Mechanizm jest prosty: składasz oświadczenie, urzędnik przyjmuje je do protokołu, a w akcie małżeństwa pojawia się stosowna wzmianka. Nie ma tutaj uznaniowości – jeśli mieścisz się w terminie, Kierownik USC nie może Ci odmówić.

Musisz jednak wiedzieć, że ta procedura dotyczy wyłącznie powrotu do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa. Nie możesz w tym trybie wybrać sobie zupełnie nowego nazwiska (np. rodowego babci) ani zmienić pisowni.

Termin: Masz teraz 1 rok (nie 3 miesiące!)

To najważniejsza zmiana dla rozwodników. Jeszcze niedawno, jeśli w ferworze emocji zapomniałaś pójść do urzędu w ciągu 3 miesięcy, droga była zamknięta. Ustawodawca poszedł jednak na rękę obywatelom.

Obecnie termin na złożenie oświadczenia wynosi 1 rok od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o rozwodzie. Daje to czas na ochłonięcie i podjęcie przemyślanej decyzji.

Kiedy wyrok staje się prawomocny?

• Jeśli nikt nie złożył wniosku o uzasadnienie – zazwyczaj po upływie terminu do wniesienia apelacji (czyli kilka tygodni po rozprawie).
• Jeśli była apelacja – z chwilą ogłoszenia wyroku przez sąd drugiej instancji.

Warto zadzwonić do sekretariatu sądu i ustalić dokładną datę prawomocności, by od niej liczyć te 12 miesięcy.

Jak zmienić nazwisko w USC? Instrukcja

Procedura jest banalnie prosta i nie wymaga angażowania prawnika.

1. Wybierz dowolny Urząd Stanu Cywilnego

Nie ma rejonizacji. Możesz udać się do USC w dowolnym mieście w Polsce. Nie musi to być ten sam urząd, w którym braliście ślub.

2. Dokumenty

Zabierz ze sobą:

• Dowód osobisty.
• Odpis prawomocnego wyroku rozwodowego (dla pewności, choć USC ma dostęp do rejestrów, posiadanie papieru przyspiesza sprawę).
• Potwierdzenie opłaty skarbowej.

3. Opłata

Opłata skarbowa wynosi niezmiennie 11 zł. Płatna w kasie urzędu lub przelewem.

Co jeśli minął nawet rok? (Tryb administracyjny)

Jeśli przegapisz nawet ten wydłużony, roczny termin, nie wszystko stracone. Pozostaje Ci tryb administracyjny (ustawa o zmianie imienia i nazwiska).

Jest to jednak procedura trudniejsza. Musisz złożyć wniosek do Kierownika USC i uzasadnić go „ważnymi względami”. Na szczęście, w praktyce urzędy uznają chęć powrotu do nazwiska rodowego po rozwodzie za ważny powód, nawet po latach. Różnica jest taka, że opłata wynosi wtedy 37 zł i czekasz na wydanie decyzji administracyjnej.

„Czy mogę zabrać jej moje nazwisko?”

Częste pytanie od panów. Odpowiedź brzmi: NIE. Nazwisko po ślubie staje się dobrem osobistym żony. Nawet jeśli rozwód jest z jej wyłącznej winy (zdrada, alkohol), nie masz prawnej możliwości zmuszenia jej do powrotu do nazwiska panieńskiego. To wyłącznie jej suwerenna decyzja.

A co z nazwiskiem dzieci?

Zmiana nazwiska matki nie wpływa automatycznie na nazwisko dzieci. Dzieci noszą to nazwisko, które mają w akcie urodzenia. Aby zmienić nazwisko dziecku, potrzebujesz zgody drugiego rodzica. Jeśli ojciec się nie zgadza, musisz wnieść sprawę do sądu opiekuńczego, ale sąd zgodzi się na to tylko w wyjątkowych sytuacjach (dobro dziecka), a nie dlatego, że Ty zmieniłaś nazwisko.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania