Przepisanie majątku na rodziców lub partnerkę przed sprawą rozwodową (skarga pauliańska)

Dlaczego „przepisanie na mamę” wydaje się dobrym pomysłem?

Scenariusz jest zazwyczaj ten sam. Atmosfera w domu gęstnieje, słowo rozwód wisi w powietrzu, albo pozew już leży na stole. Zaczynasz liczyć pieniądze. Zdajesz sobie sprawę, że dorobek życia – mieszkanie, dom, oszczędności czy luksusowy samochód – trafi na stół operacyjny zwany podziałem majątku.

Wtedy pojawia się lęk i mechanizm obronny. „Dlaczego mam oddawać połowę tego, na co ciężko pracowałem?” – myślisz. W głowie rodzi się plan: pozbędę się majątku formalnie. W papierach będę goły i wesoły, więc sąd nie będzie miał czego dzielić. Najczęściej wybór pada na darowiznę na rzecz rodziców, rodzeństwa lub (rzadziej, bo to ryzykowne z innych względów) na nową partnerkę/partnera.

Wydaje Ci się, że jesteś sprytny. Przecież każdy może robić ze swoją własnością, co chce, prawda? Otóż nie do końca, gdy w grę wchodzą zobowiązania wobec innych osób. A Twój współmałżonek w chwili ustania wspólności majątkowej staje się Twoim wierzycielem.

Czym jest Skarga Pauliańska i jak działa w praktyce?

Skarga pauliańska to instytucja prawa cywilnego (art. 527 Kodeksu cywilnego), która jest koszmarem dla „kombinatorów”. Jej celem jest ochrona wierzyciela w sytuacji, gdy dłużnik wyzbywa się majątku, aby stać się niewypłacalnym (lub bardziej niewypłacalnym niż był).

W kontekście spraw rodzinnych wygląda to tak:

• Wierzyciel: Twój małżonek (któremu należy się spłata z tytułu podziału majątku).
• Dłużnik: Ty (osoba, która wyprowadza majątek).
• Osoba trzecia: Twoja mama, tata, brat czy nowa partnerka (osoba, która otrzymała majątek).

Jeśli sąd uwzględni skargę pauliańską, uznaje czynność (np. darowiznę mieszkania) za bezskuteczną w stosunku do małżonka. Co to znaczy? To prawnicza magia: dla całego świata właścicielem mieszkania jest już Twoja mama, ALE dla Twojego męża/żony i komornika – to mieszkanie nadal jest Twoje. Komornik może je zlicytować, mimo że w księdze wieczystej wpisana jest Twoja mama.

Wciągasz bliskich w wojnę sądową (Największe ryzyko)

To jest punkt, o którym nikt nie myśli, podpisując akt notarialny darowizny. Musisz mieć świadomość, że decydując się na ukrywanie majątku poprzez przepisanie go na rodziców, robisz im ogromną krzywdę.

Dlaczego? Ponieważ stroną pozwaną w procesie ze skargi pauliańskiej nie będziesz Ty. Pozwanym będzie Twoja mama, tata lub partnerka. To oni dostaną pozew z sądu. To oni będą musieli wynająć adwokata. To oni będą musieli chodzić na rozprawy i tłumaczyć się, dlaczego przyjęli majątek, wiedząc o Twoich problemach małżeńskich.

Pułapka „osoby bliskiej” – dlaczego tak łatwo przegrać?

Możesz pomyśleć: „Ale skąd sąd będzie wiedział, że mama wiedziała o moich długach wobec żony? Powiemy, że nie wiedziała!”. Ustawodawca przewidział ten ruch. W Kodeksie cywilnym istnieją domniemania, które drastycznie utrudniają obronę w takich sprawach.

Jeśli korzyść majątkową uzyskała osoba będąca w bliskim stosunku z dłużnikiem (rodzina, ale też konkubent/konkubina), domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Co to oznacza w praktyce?

• To nie Twój mąż/żona musi udowodnić, że Twoja mama wiedziała o przekręcie.
• To Twoja mama musi udowodnić przed sądem, że nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć.

W realiach polskich sądów jest to karkołomne zadanie. Sędziowie życiowo zakładają, że w rodzinie rozmawia się o problemach. Jeśli syn rozwodzi się i nagle przepisuje dom na ojca, dla sądu sytuacja jest klarowna.

Przepisanie majątku na nową partnerkę (konkubinę)

Często spotykam się z pytaniem, czy nowa partnerka jest traktowana jak rodzina. Przecież formalnie jesteście obcymi ludźmi. Orzecznictwo jest tu bezlitosne. Pojęcie „bliskiego stosunku” jest szerokie. Obejmuje narzeczeństwo, konkubinat, a nawet wieloletnią przyjaźń.

Jeśli przepiszesz auto na nową partnerkę, a żona wniesie skargę pauliańską, sąd uzna partnerkę za osobę bliską. Zadziała to samo domniemanie wiedzy, co w przypadku rodziców. Dodatkowo, jeśli Twoja nowa partnerka otrzymała majątek bezpłatnie (darowizna), to nawet nie musi wiedzieć o Twoich długach, aby skarga była skuteczna (wynika to wprost z art. 528 KC).

Art. 300 Kodeksu Karnego – atomowy guzik

Do tej pory mówiliśmy o pieniądzach i prawie cywilnym. Ale jest coś gorszego. Uciekanie z majątkiem w obliczu grożącej egzekucji może być przestępstwem.

Zgodnie z art. 300 § 2 Kodeksu Karnego: „Kto, w celu udaremnienia wykonania orzeczenia sądu lub innego organu państwowego, udaremnia lub uszczupla zaspokojenie swojego wierzyciela przez to, że usuwa, ukrywa, zbywa, darowuje (…) składniki swojego majątku zajęte lub zagrożone zajęciem, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.”

Jeśli sprawa o podział majątku jest w toku, albo jest wysoce prawdopodobna, a Ty nagle wyzbywasz się wszystkiego, Twój małżonek może złożyć zawiadomienie do prokuratury. Wyrok karny w papierach to koniec kariery w wielu zawodach i ogromne problemy życiowe.

Co zamiast „kombinowania”? Strategia zamiast ucieczki

Rozumiem Twój strach. Nierówny podział majątku jest możliwy, ale wymaga twardych dowodów, a nie sztuczek z darowiznami. Zamiast ryzykować procesem pauliańskim i sprawą karną, lepiej skupić się na:

1. Ustaleniu nierównych udziałów: Jeśli faktycznie to Ty zarobiłeś na wszystko, a żona trwoniła majątek, walczmy o to legalnie (art. 43 KRO).
2. Rozliczeniu nakładów: Jeśli mieszkanie kupiłeś za pieniądze z majątku osobistego (np. sprzed ślubu), odzyskasz te środki poprzez rozliczenie nakładów.
3. Negocjacjach: Często „ucieczka” z majątkiem tylko zaognia konflikt. Rzetelna wycena i propozycja spłaty rozłożonej na raty bywa tańsza niż wieloletnie wojny sądowe.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania