Władza Rodzicielska po Rozwodzie

Czym właściwie jest władza rodzicielska (i czym różni się od kontaktów)?

W swojej praktyce adwokackiej codziennie widzę ten sam błąd: rodzice mylą władzę rodzicielską z prawem do widywania dziecka. To dwa odrębne systemy prawne. Możesz mieć pełną władzę i widywać dziecko rzadko, albo mieć ograniczoną władzę, a spędzać z dzieckiem co drugi weekend.

Władza rodzicielska to zestaw praw i obowiązków. To „pakiet decyzyjny”. Obejmuje ona:

• Pieczę nad osobą dziecka (wychowanie, dbanie o zdrowie).
• Zarząd majątkiem dziecka.
• Reprezentowanie dziecka (podpisywanie zgód, wybór szkoły).

Sąd w wyroku rozwodowym musi orzec o władzy rodzicielskiej. Nie może pominąć tego punktu. Ma do wyboru trzy główne scenariusze: pozostawienie władzy obojgu, ograniczenie władzy jednemu z rodziców lub (w skrajnych przypadkach) pozbawienie władzy.

Warto pamiętać, że kontakty z dziećmi po rozwodzie są uregulowane niezależnie. Nawet rodzic pozbawiony władzy ma prawo do spotkań, chyba że zagraża to bezpieczeństwu dziecka.

Opcja 1: Pełna władza rodzicielska dla obojga rodziców

To scenariusz, do którego dążymy w większości spraw prowadzonych przez moją kancelarię. Zgodnie z nowelizacją Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego sprzed kilku lat, sąd powinien dążyć do pozostawienia władzy obojgu rodzicom.

Jaki jest warunek? Sąd musi być przekonany, że jesteście w stanie współdziałać. Nie musicie się lubić, ale musicie być w stanie ustalić wybór szkoły czy metodę leczenia bez awantur angażujących policję.

Jeśli sąd pozostawi władzę obojgu, każda istotna decyzja wymaga zgody drugiego rodzica. I tu pojawia się pułapka: jeśli Twój były małżonek będzie blokował np. wyjazd na wakacje czy wybór liceum „dla zasady”, będziesz musiał za każdym razem zakładać sprawę w sądzie opiekuńczym o rozstrzygnięcie w istotnych sprawach dziecka.

Opcja 2: Ograniczenie władzy rodzicielskiej (Najczęstszy mit)

Wielu Klientów wpada w panikę, słysząc słowo „ograniczenie”. Wyobrażają sobie, że przestają być rodzicami. To nieprawda. Ograniczenie władzy rodzicielskiej w wyroku rozwodowym to zazwyczaj zabieg techniczny, a nie kara.

Kiedy sąd to robi? Gdy widzi ostry konflikt. Jeśli nie możecie się porozumieć, sąd uznaje, że dla dobra dziecka jedna osoba musi mieć decydujący głos. Wtedy zazwyczaj matce (choć coraz częściej ojcu) powierza się pełnię władzy, a drugiemu rodzicowi władzę się ogranicza do określonych obowiązków i uprawnień.

Do czego zazwyczaj ogranicza się władzę?

• Do współdecydowania o wyborze szkoły i zawodu.
• Do współdecydowania o istotnych metodach leczenia (nie mylić z wizytą z katarem u pediatry).
• Do współdecydowania o wyjazdach zagranicznych powyżej określonego czasu.
• Do uzyskiwania informacji o wynikach w nauce.

Oznacza to, że rodzic „wiodący” podejmuje decyzje bieżące samodzielnie, ale istotne sprawy dziecka nadal wymagają konsultacji.

Opcja 3: Pozbawienie lub zawieszenie władzy rodzicielskiej

To środki drastyczne, stosowane w sytuacjach patologicznych lub nadzwyczajnych. Rozwód sam w sobie nie jest przesłanką do pozbawienia władzy – nawet jeśli rozwodzicie się z wyłącznej winy jednego małżonka (np. z powodu zdrady).

Kiedy sąd pozbawia władzy?

• Trwałe przeszkody w wykonywaniu władzy (np. zaginięcie rodzica, wieloletnia kara więzienia).
• Rażące zaniedbywanie obowiązków (porzucenie dziecka, niepłacenie alimentów uporczywie połączone z brakiem zainteresowania).
• Nadużywanie władzy (przemoc fizyczna, psychiczna, molestowanie, rozpijanie dziecka).

Warto wiedzieć, że pozbawienie władzy rodzicielskiej nie jest nieodwracalne (choć bardzo trudne do cofnięcia) i nie zwalnia z obowiązku płacenia alimentów.

Z kolei zawieszenie władzy stosuje się, gdy przeszkoda jest przemijająca – np. rodzic wyjeżdża na długi kontrakt do kraju, gdzie nie ma łączności, albo trafia do szpitala na długie miesiące.

Szkoła, lekarz, paszport – praktyczne skutki wyroku

Papier przyjmie wszystko, ale życie weryfikuje wyroki sądowe. Jak wygląda wykonywanie władzy w praktyce po rozwodzie?

Leczenie dziecka

Jeśli macie pełną władzę, na zabieg operacyjny czy terapię psychologiczną zgodę muszą wyrazić oboje rodzice. Często dochodzi tu do sporów (np. jeden rodzic jest przeciwnikiem szczepień, drugi zwolennikiem). W przypadku ograniczenia władzy, sąd często precyzuje, że rodzic ograniczony ma prawo wglądu w dokumentację medyczną, ale decyduje rodzic wiodący (chyba że chodzi o zabiegi ratujące życie lub obarczone ryzykiem).

Edukacja

Częsty problem: matka chce przenieść dziecko do szkoły bliżej swojego nowego miejsca zamieszkania, ojciec się nie zgadza. Jeśli władza jest pełna – matka nie może tego zrobić sama. Jeśli to zrobi – ojciec może żądać przywrócenia stanu poprzedniego. Zmiana szkoły bez zgody drugiego rodzica to naruszenie władzy rodzicielskiej.

Paszport i wakacje

Aby wyrobić paszport, w urzędzie muszą stawić się oboje rodzice (chyba że jeden jest pozbawiony władzy lub ma ją ograniczoną w tym zakresie). Jeśli drugi rodzic złośliwie nie przychodzi do urzędu, musisz wystąpić do sądu o zgodę zastępczą. To trwa, dlatego warto o tym myśleć przed sezonem wakacyjnym. Więcej o tym przeczytasz w artykule: zgoda na wyjazd dziecka za granicę.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania