Wina w rozkładzie pożycia i opieka nad dzieckiem, a podział majątku

Wina w rozwodzie a podział majątku – bolesne zderzenie z rzeczywistością

Wielu moich Klientów przychodzi do kancelarii z głębokim przekonaniem, że rozwód z orzekaniem o winie to narzędzie do finansowego ukarania partnera. Logika wydaje się prosta: „Skoro on zniszczył małżeństwo, niech on ponosi konsekwencje, a ja powinnam/powinienem zachować dom”.

Niestety, muszę być brutalnie szczery: Polskie prawo oddziela sferę emocjonalno-moralną (rozwód) od sfery finansowej (podział majątku).

Dla sądu dzielącego majątek nie ma znaczenia, że mąż miał kochankę, a żona wyprowadziła się do innego partnera. Zdrada, choć bolesna, jest winą w sferze osobistej. Majątek wspólny, który zgromadziliście przez lata (dom, samochody, oszczędności), jest traktowany jako efekt Waszej wspólnej pracy i z mocy ustawy należy się Wam po połowie.

Wyjątek od reguły: Kiedy „złe zachowanie” obniży udział w majątku?

Czy to oznacza, że wina nigdy nie ma znaczenia? Ma, ale musi to być specyficzny rodzaj winy – nazwijmy ją winą gospodarczą. Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy przewiduje możliwość ustalenia tzw. nierównych udziałów w majątku wspólnym.

Aby sąd przyznał Ci np. 70% majątku, a partnerowi tylko 30%, musimy udowodnić dwie przesłanki łącznie:

• Ważne powody: Nie chodzi tu o „niezgodność charakterów”. Chodzi o sytuacje, w których małżonek w sposób rażący lub uporczywy nie przyczyniał się do powstania majątku stosownie do swoich sił i możliwości.
• Dysproporcja w przyczynianiu się: Musimy wykazać, że realnie to Ty zbudowałaś/eś ten majątek, a druga strona była obciążeniem.

Przykład? Mąż, który jest hazardzistą, nie pracuje z wyboru (a nie z braku ofert), wynosi sprzęty z domu, by je spieniężyć, lub pije za wspólne pieniądze. Wtedy – i tylko wtedy – jego „wina” przekłada się na mniejszy kawałek tortu przy podziale.

Opieka nad dzieckiem a prawo do mieszkania

To drugi najczęstszy punkt zapalny. „Dzieci zostają ze mną, więc mieszkanie też powinno”. Tutaj sprawa jest bardziej zniuansowana.

Faktycznie, sądy kierują się dobrem małoletnich dzieci. Jeśli sprawujesz nad nimi wyłączną opiekę lub jesteś rodzicem wiodącym, masz dużo większe szanse na to, że sąd przyzna składnik majątku (dom lub mieszkanie) właśnie Tobie. Sąd woli nie eksmitować dzieci z ich dotychczasowego środowiska.

Jednak jest tu haczyk, o którym często się zapomina: Spłata.

To, że dostaniesz mieszkanie na własność, nie oznacza, że dostajesz je za darmo. Będziesz musiała/musiał spłacić drugiego małżonka (zazwyczaj połowę wartości nieruchomości). Sąd może rozłożyć tę spłatę na raty (nawet do 10 lat), ale dług pozostaje długiem.

Gdzie wina faktycznie „płaci”? Alimenty na małżonka

Skoro przy podziale majątku wina małżeńska (zdrada, porzucenie) ma marginalne znaczenie, to po co w ogóle o nią walczyć? Odpowiedzią są alimenty na byłego małżonka.

Jeśli uzyskasz rozwód z wyłącznej winy partnera, Twoja sytuacja jest znacznie korzystniejsza:

• Możesz żądać alimentów na siebie, jeśli rozwód pogorszył Twoją stopę życiową (nie musisz żyć w niedostatku).
• Obowiązek ten może trwać dożywotnio (lub do zawarcia przez Ciebie nowego małżeństwa).

W przypadku rozwodu bez orzekania o winie, alimenty na małżonka są możliwe tylko w przypadku „niedostatku” (biedy) i wygasają po 5 latach.

Rozliczenie „przepuszczonych” pieniędzy (trwonienie majątku)

Często pytacie mnie o sytuacje, w których małżonek „wydał” wspólne pieniądze na kochankę, hazard lub ryzykowne inwestycje bez Waszej zgody. Czy te pieniądze przepadły?

Nie. W sprawie o podział majątku możemy domagać się rozliczenia takich kwot. Traktujemy je jako sprzeniewierzenie majątku wspólnego. Sąd wirtualnie dolicza te „przepuszczone” sumy do majątku, który dzielicie.

Przykład: Mieliście 100 tys. zł oszczędności. Mąż wydał 40 tys. na wycieczki z nową partnerką. Zostało 60 tys. Dzielimy tak, jakby nadal było 100 tys. Ty dostajesz 50 tys. (czyli prawie wszystko, co zostało na koncie), a on tylko 10 tys., bo resztę już „skonsumował”.

Jak połączyć te kropki? Strategia adwokata

Procesy o rozwód i podział majątku to system naczyń połączonych. Decyzja o walce o winę w rozwodzie może wydłużyć sprawę o 2-3 lata. Przez ten czas majątek jest „zamrożony”, a konflikt narasta.

Często sugeruję Klientom podejście pragmatyczne: jeśli nie ma szans na wysokie alimenty dla małżonka, a wina nie ma charakteru „gospodarczego” (hazard, alkoholizm), szybki rozwód i sprawne przeprowadzenie podziału majątku może być korzystniejsze finansowo i psychicznie. Z kolei uregulowana władza rodzicielska daje stabilizację dzieciom, co jest wartością nadrzędną.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania